Een nokvorst die loszit of waarvan de specie is uitgebrokkeld, laat water en wind onder de pannen. Herstel kan op de traditionele manier met specie, of met een droge nokafwerking met beugels en een ventilerende nokrol. Kas Douma bekijkt eerst waarom de vorst loszit, en herstelt dan de oorzaak.
Wat een nokvorst doet
Op de nok, het hoogste punt van een pannendak, komen twee dakvlakken samen. Daar liggen de nokvorsten: halfronde of hoekige pannen die de naad tussen de dakvlakken afdekken. Ze houden regen en wind tegen op een plek waar het dak het meest te verduren heeft.
Juist omdat de nok zo hoog en open ligt, krijgt hij bij elke storm de volle kracht van de wind. In Arnhem en omgeving zien wij na een stormachtige herfst of winter regelmatig nokvorsten die zijn verschoven, losgewaaid of gebroken.
Signalen van een losse nokvorst
- Nokvorsten die scheef liggen of niet meer in één lijn.
- Brokjes specie in de goot of op het terras.
- Een gebroken of ontbrekende vorst.
- Een vochtplek op zolder vlak onder de nok.
- Geratel of gefluit op zolder bij harde wind.
Waarom nokvorsten loskomen
Bij veel oudere daken zijn de nokvorsten aangesmeerd met specie. Die specie wordt in de loop van de jaren bros. Vorst maakt het erger: water trekt in de specie, bevriest en drukt er stukjes uit. Daarbij werkt de houten kap van het huis een beetje mee met de seizoenen, waardoor de stijve specie scheurt. Na verloop van tijd ligt de vorst alleen nog door zijn eigen gewicht op de nok, en dan is één stevige windstoot genoeg.
Soms zit het probleem dieper. Is de nokregel, de houten balk waarop de vorsten rusten, verrot of gescheurd, dan blijft geen enkele vorst goed liggen. Dat herstellen onze timmerlieden eerst.
Aangesmeerd of droog: twee manieren
Traditioneel aangesmeerd
De vorsten liggen in een bed van specie, die ook de randen afdicht. Dat geeft het klassieke aanzicht van een oude nok. Op monumenten en karakteristieke panden, zoals de villa’s in Velp en Oosterbeek, kiezen wij hier vaak voor, zodat het dak er hetzelfde uit blijft zien. Wij zetten de vorsten daarbij wel vast met beugels, zodat ze niet alleen op de specie rusten.
Droge nokafwerking
Hierbij komt er geen specie aan te pas. Over de nok ligt een flexibele, ventilerende nokrol die zich aanpast aan het profiel van de pannen. Elke vorst wordt met een beugel vastgezet op de nokregel. Er is niets dat kan uitbrokkelen, en de nok laat lucht door, wat goed is voor de ventilatie van het dak. Bij de meeste woningen is dit de duurzaamste keuze.
Eén vorst herstellen of de hele nok
Ligt er na een storm één vorst los, dan zetten wij die opnieuw vast. Zijn meerdere vorsten los, of brokkelt de specie over de hele lengte uit, dan is het verstandiger de hele nok opnieuw te leggen. Anders bent u het volgende jaar weer aan de beurt voor het volgende stuk.
Liggen uw nokvorsten los? Vraag een gratis dakinspectie aan. Wij beoordelen de nok, de nokregel en de pannen ernaast.
Zo herstellen wij een nok
- Wij verwijderen de losse vorsten en de oude specie.
- Wij controleren de nokregel en vervangen die als het hout is aangetast.
- De bovenste rij pannen wordt nagelopen en waar nodig vastgezet.
- De nok wordt opnieuw gelegd, aangesmeerd of droog, met elke vorst vast in een beugel.
- De aansluitingen bij de gevel en de schoorsteen worden afgewerkt.
Wat bepaalt de kosten?
- de lengte van de nok en het aantal hoeken of hoekkepers;
- de bereikbaarheid, en of er een steiger of ladderlift nodig is;
- de staat van de nokregel;
- de keuze tussen aangesmeerd en droog;
- of er vorsten in hetzelfde model moeten worden bijgekocht.
Combineert u het herstel met ander werk aan het dak, zoals dakonderhoud of het nalopen van het lood rond de schoorsteen, dan bespaart u op de voorbereiding.
Nokken in de regio
In de Liemers, in plaatsen als Duiven en Zevenaar, liggen veel daken met betonpannen uit de jaren zeventig en tachtig. De aangesmeerde nokken op die daken zijn nu veertig jaar oud en brokkelen op veel plekken af. Daar is een droge nokafwerking vaak de beste stap. Langs de Veluwezoom liggen meer gebakken pannen, met aangesmeerde nokken die bij het aanzicht van het huis horen.
Veelgestelde vragen
Kan ik een nokvorst zelf vastzetten?
Wij raden dat af. De nok is het hoogste en gevaarlijkste punt van het dak, en een vorst die naar beneden valt is levensgevaarlijk. Laat het over aan iemand met de juiste valbeveiliging.
Wat doe ik bij een losgewaaide nokvorst na een storm?
Blijf uit de buurt van de plek waar de vorst kan vallen en bel een dakdekker. Lees ook wat u doet bij stormschade aan uw dak.
Is een droge nok beter dan een aangesmeerde?
Voor de meeste woningen wel: er kan niets uitbrokkelen en het dak ventileert beter. Bij een monument of een karakteristiek pand kiezen wij soms toch voor aansmeren, om het aanzicht te houden.
Uw nok weer stevig op zijn plek
Een stevige nok houdt het hoogste punt van uw dak droog, ook in de herfststormen. Douma Dakdekkers werkt sinds 1928 aan de daken in Arnhem en omgeving. Bel 026 220 11 96 of vraag een gratis dakinspectie aan. Is er nu schade en heeft u spoed in Arnhem zelf, kijk dan op douma-dakdekkers.nl.
